Bài viết chia sẻ về kinh tế việt nam, Kinh tế việt nam trong con mắt người Trung Quốc và Thế Giới
Trong khi nền kinh tế toàn cầu đang trong một mùa đông lạnh giá vào năm 2024 và nhiều cường quốc sản xuất đang suy thoái, Việt Nam đã gây sốc cho thế giới với tốc độ tăng trưởng sản xuất 11,4% trong quý III. Con số này không chỉ đánh dấu mức tăng lớn nhất ở Việt Nam trong gần sáu năm, mà còn báo hiệu một cuộc cải tổ mạnh mẽ trong bối cảnh sản xuất toàn cầu. Việt Nam, được mệnh danh là "công xưởng mới nổi của Đông Nam Á", đang tạo ra một làn sóng không kém gì cuộc cách mạng công nghiệp, khiến các công ty toàn cầu bắt đầu xem xét lại cách bố trí chuỗi cung ứng của họ, đặc biệt là Trung Quốc, gã khổng lồ sản xuất lâu năm, dường như lần đầu tiên cảm thấy một "mối đe dọa" thực sự khi đối mặt với sự trỗi dậy nhanh chóng của Việt Nam.
1.
Trong suy thoái toàn cầu, tại sao Việt Nam lại đi ngược xu hướng?
Nhìn ra thế giới, ngành công nghiệp sản xuất của châu Âu đang gặp khó khăn, chi phí sản xuất của Hoa Kỳ cao, và Trung Quốc, với tư cách là một gã khổng lồ sản xuất lâu đời, mặc dù có một chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh, nhưng với sự gia tăng chi phí lao động và yêu cầu bảo vệ môi trường, tốc độ tăng trưởng đã bắt đầu xuất hiện yếu. Tuy nhiên, tại thời điểm suy thoái kinh tế toàn cầu, ngành công nghiệp chế biến chế tạo của Việt Nam trong quý III đã tăng đáng kinh ngạc 11,4%, khiến thế giới đi ngang.
Đây không chỉ là tăng trưởng kinh tế đơn thuần của Việt Nam, đây là sự định hình lại bản đồ sản xuất toàn cầu! Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Việt Nam đã trực tiếp phá vỡ mô hình truyền thống "công xưởng thế giới". Là một tân binh trong ngành sản xuất toàn cầu, Việt Nam đã thu hút vô số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với lực lượng lao động thấp và các chính sách liên tục được tối ưu hóa, đẩy động cơ nhà máy của Đông Nam Á lên mức cực đoan. Giữa mùa đông sản xuất như vậy, tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc của Việt Nam đã tuyên bố rằng Việt Nam không chỉ là một cường quốc khu vực, mà còn có tiềm năng trở thành một trong những trung tâm sản xuất toàn cầu.
2
Đầu tư nước ngoài đổ xô và Việt Nam trở thành con cưng mới của ngành sản xuất
Nếu tăng trưởng của Việt Nam là kết quả của những nỗ lực của chính mình, thì rõ ràng là không đủ. Sự bùng nổ mạnh mẽ của ngành sản xuất Việt Nam đã góp phần vào các doanh nghiệp nước ngoài. Các gã khổng lồ toàn cầu từ lâu đã ngửi thấy tiềm năng không giới hạn của thị trường Việt Nam, từ Samsung, LG, Intel, đến ngày càng nhiều gã khổng lồ điện tử và dệt may châu Âu và Mỹ, đã chuyển năng lực sản xuất sang Việt Nam. Dây chuyền sản xuất của Việt Nam đang xuất khẩu điện tử, thiết bị gia dụng và dệt may ra thị trường toàn cầu.
Đây không phải là tin tốt cho các công ty Trung Quốc. Ngày xửa ngày xưa, các công ty toàn cầu coi Trung Quốc là thiên đường sản xuất, nhưng bây giờ Việt Nam đang dần đánh cắp vinh dự này. Trước sự trỗi dậy nhanh chóng của Việt Nam, ngành công nghiệp sản xuất của Trung Quốc đã cảm thấy căng thẳng chưa từng có. Xu hướng các công ty nước ngoài rút khỏi Trung Quốc là rõ ràng. Các công ty đa quốc gia đã đặt nhà máy tại Trung Quốc đang dần chuyển đơn đặt hàng và nhà máy sang Việt Nam, và chuỗi cung ứng của Trung Quốc đang buộc phải điều chỉnh, điều đó có nghĩa là vị thế của Trung Quốc trong chuỗi sản xuất toàn cầu đang bị suy yếu một cách thụ động.
3
Các công ty Trung Quốc đang lo lắng và Việt Nam đã trở thành trọng tâm mới của chuỗi cung ứng toàn cầu
Sự trỗi dậy của ngành công nghiệp sản xuất của Việt Nam đã ảnh hưởng trực tiếp đến nền tảng của các doanh nghiệp Trung Quốc. Khi ngày càng có nhiều nhà đầu tư nước ngoài chuyển năng lực sản xuất sang Việt Nam, các công ty Trung Quốc không chỉ phải đối mặt với việc mất một số đơn đặt hàng, mà quan trọng hơn, chuỗi cung ứng toàn cầu đang âm thầm thay đổi. Người mua toàn cầu đã tập trung vào "lục địa mới" của Việt Nam, đặc biệt là trong ngành công nghiệp điện tử và dệt may, và lợi thế chi phí và cổ tức chính sách của Việt Nam đã mang lại cho Việt Nam sức mạnh để cạnh tranh trực tiếp với Trung Quốc.
Các công ty Trung Quốc vẫn có thể ngồi yên? Sản xuất tại Trung Quốc, từ lâu đã dựa vào lợi thế chi phí thấp, đang phải đối mặt với một thách thức rất lớn. Chi phí lao động của Việt Nam chỉ bằng một phần ba của Trung Quốc, một khoảng cách có thể khiến bất kỳ công ty đa quốc gia nào cũng phải phấn khích. Đối mặt với cường quốc sản xuất mới nổi này, sự lo lắng của các công ty Trung Quốc đang gia tăng đáng kể. Đặc biệt, các công ty thâm dụng lao động đã phải kiểm tra lại cách bố trí chuỗi cung ứng của họ. Sự trỗi dậy của Việt Nam đang buộc các công ty Trung Quốc phải tăng tốc nâng cấp công nghiệp và chuyển sang sản xuất có giá trị gia tăng cao, nếu không họ sẽ dần mất khả năng cạnh tranh trên bản đồ sản xuất toàn cầu.
4
Chính sách của Việt Nam giúp đỡ 11,4% so với "bàn tay lớn" của chính phủ
Chính phủ Việt Nam không phải là khán giả. Để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp sản xuất, chính phủ Việt Nam đã đưa ra một loạt chính sách "liều thuốc": cắt giảm thuế, trợ cấp tài chính, tăng tốc đầu tư cơ sở hạ tầng, và chính phủ Việt Nam gần như đang trải thảm đỏ cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, Hiệp định thương mại tự do (EVFTA) của Việt Nam với Liên minh châu Âu và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) cho phép các sản phẩm của Việt Nam thâm nhập thị trường quốc tế với chi phí thấp hơn. Những sáng kiến này không chỉ thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của ngành sản xuất Việt Nam mà còn thu hút sự chú ý của các doanh nghiệp toàn cầu đến trung tâm sản xuất mới nổi ở Đông Nam Á này.
Ngược lại, chi phí sản xuất và áp lực chính sách của Trung Quốc đặc biệt nặng nề. Với việc Việt Nam gia nhập các hiệp định thương mại này, xuất khẩu của Trung Quốc kém hơn đáng kể về thuế quan và chi phí. Sự pha trộn chính sách của Việt Nam đang khiến các công ty toàn cầu nhanh chóng nghiêng về Việt Nam và xu hướng này đang trực tiếp nén không gian cạnh tranh của Trung Quốc trên thị trường toàn cầu.
5
Lợi thế lao động, đối thủ mạnh nhất của doanh nghiệp Trung Quốc?
Lợi thế chi phí thấp của ngành sản xuất Việt Nam không đến trong một sớm một chiều. Với lực lượng lao động trẻ, chăm chỉ và dồi dào, Việt Nam đã từng bước phát triển một hệ thống sản xuất lớn. So với chi phí lao động tăng cao của Trung Quốc, tiền lương của Việt Nam hấp dẫn hơn. Hơn nữa, thị trường lao động trẻ của Việt Nam rất sôi động và các công ty có thể nhanh chóng mở rộng năng lực sản xuất với chi phí tương đối thấp, đây cũng là một đặc điểm sát thủ để Việt Nam thu hút các đại gia sản xuất toàn cầu.
Trước sự cạnh tranh như vậy, các công ty Trung Quốc phải hành động. Sự trỗi dậy của Việt Nam đã khiến nhiều công ty Trung Quốc nhận ra rằng họ không còn có thể dựa vào lao động giá rẻ trong tương lai, mà phải nâng cao hiệu quả sản xuất thông qua đổi mới và nâng cấp công nghệ. Nếu không, sự trỗi dậy của Việt Nam sẽ mang lại áp lực cạnh tranh khốc liệt hơn, thậm chí khiến Trung Quốc mất hoàn toàn thị trường ở một số khu vực.
6
Các công ty Trung Quốc nên đáp ứng việc định hình lại chuỗi cung ứng như thế nào?
Huyền thoại sản xuất của Việt Nam vẫn đang được viết ra, nhưng những thách thức đã đến. Đối với các công ty Trung Quốc, tác động của sự trỗi dậy của Việt Nam vừa là khủng hoảng vừa là cơ hội. Trung Quốc có chuỗi công nghiệp hoàn thiện nhất thế giới, đó là lợi thế mà Việt Nam không thể thay thế trong ngắn hạn. Tuy nhiên, trước sự cạnh tranh chi phí thấp của Việt Nam, Trung Quốc phải đẩy nhanh việc nâng cấp công nghệ và chuyển đổi công nghiệp để đảm bảo lợi thế trong sản xuất có giá trị gia tăng cao.
Một số công ty Trung Quốc đã bắt đầu hành động. Họ đã chọn thành lập một nhà máy tại Việt Nam để tận dụng lợi thế chi phí của Việt Nam, trong khi vẫn duy trì hoạt động R&D cốt lõi và sản xuất cao cấp trong nước. Một chiến lược như vậy sẽ không chỉ cho phép các công ty Trung Quốc duy trì tính cạnh tranh trên thị trường toàn cầu, mà còn đối phó tốt hơn với tác động của sự trỗi dậy của Việt Nam. Ngoài ra, công nghệ tiên tiến, hệ thống chuỗi cung ứng hoàn hảo và thị trường nhu cầu nội địa khổng lồ của Trung Quốc đều là những lợi thế cốt lõi mà Việt Nam không thể sánh kịp.
4
Một "cuộc đua tiếp sức" của các nhà máy trên thế giới?
Ngành sản xuất của Việt Nam tăng trưởng 11,4% trong quý III, mang lại cho ngành sản xuất toàn cầu một hiệu suất "nhanh và dữ dội". Chuỗi cung ứng toàn cầu đang trải qua những thay đổi sâu sắc và các công ty Trung Quốc đang phải đối mặt với những thách thức rất lớn. Tuy nhiên, Việt Nam không phải là kẻ hủy diệt ngành công nghiệp sản xuất của Trung Quốc. Miễn là các doanh nghiệp Trung Quốc có thể nắm bắt cơ hội nâng cấp công nghiệp và tận dụng cơ sở công nghiệp khổng lồ và lợi thế công nghệ của họ, Trung Quốc vẫn có thể chiếm vị trí thống trị trên sân khấu sản xuất toàn cầu.
Tuy nhiên, "cuộc đua tiếp sức" sản xuất toàn cầu này chỉ mới bắt đầu. Sự trỗi dậy của Việt Nam là một cột mốc quan trọng trong quá trình chuyển đổi của ngành sản xuất toàn cầu, và nó cũng là một lời nhắc nhở cho tất cả các doanh nghiệp rằng mô hình chuỗi cung ứng toàn cầu đang được định hình lại, và ai cuối cùng có thể chạy nhanh hơn và ổn định hơn sẽ quyết định mô hình sản xuất toàn cầu trong tương lai. Các công ty Trung Quốc, họ đã sẵn sàng chưa?
